Departman Departman Yapay Zeka Kullanım Senaryoları

Kısaca: yapay zekanın en hızlı karşılık verdiği yerler, tekrarlanan, kuralı belli ve çıktısı kontrol edilebilir işlerdir. Bu tarif her departmanda farklı bir işe denk gelir: finansta fatura eşleştirme, insan kaynaklarında ilk eleme, satışta teklif hazırlama. Aşağıdaki senaryolar hacim ve ölçülebilirlik ölçütüne göre seçildi. McKinsey'nin 2025 araştırmasına göre üretken yapay zeka kullanan kurumların yalnızca %21'i tek bir iş akışını yeniden tasarlamış; senaryo seçmek bu %21'e girmenin ilk adımıdır.

Senaryo seçerken kullanılacak ölçüt

Bir işin yapay zekaya uygun olup olmadığını üç soru belirler:

1. Bu iş ayda kaç kez tekrarlanıyor? Az tekrarlanan bir iş, otomasyonun kurulum maliyetini karşılamaz.
2. Doğru sonucun ne olduğu tanımlanabiliyor mu? Tanımlanamıyorsa çıktı denetlenemez.
3. Yanlış sonucun bedeli nedir? Bedel yüksekse insan onayı zorunludur, bu da otomasyonu değersiz kılmaz ama tasarımı değiştirir.

Üç sorunun cevabı olmadan seçilen senaryolar, genellikle ilgi çekici ama hacmi düşük işler olur.

Finans ve muhasebe

Fatura ve dekont eşleştirme. Gelen faturanın sipariş ve irsaliye ile eşleştirilmesi, tutar ve kalem farklarının işaretlenmesi. Hacim yüksek, kural belli, doğrusu tanımlı. Ölçülecek metrik: eşleştirme başına dakika, elle müdahale gereken fatura oranı.

Gider kalemi sınıflandırma. Serbest metin açıklamalı harcamaların doğru muhasebe hesabına atanması. Ölçülecek metrik: doğru sınıflandırma oranı, dönem kapanış süresi.

Nerede insan kalır: tutar eşiğini aşan farklar ve ilk kez karşılaşılan tedarikçiler onaya düşer.

İnsan kaynakları

Başvuru ön değerlendirme. İlanın gerektirdiği koşullara göre başvuruların özetlenmesi ve eksik bilgilerin işaretlenmesi. Eleme kararının kendisi değil, okumanın hızlandırılması hedeflenir. Ölçülecek metrik: başvuru başına inceleme süresi, ilk görüşmeye kadar geçen gün.

İç politika sorularının cevaplanması. İzin, masraf ve prosedür sorularının kurum belgelerinden cevaplanması. Ölçülecek metrik: İK'ya gelen tekrarlayan soru sayısı.

Nerede insan kalır: aday hakkındaki her karar. Ayrımcılık riski nedeniyle eleme kararı otomasyona bırakılmaz; kişisel veri işleme dayanağı da önceden tanımlanmalıdır.

Satış

Teklif hazırlama. Geçmiş tekliflerden ve fiyat listesinden yararlanarak taslak teklif üretilmesi. Ölçülecek metrik: teklif hazırlama süresi, cevaplanan talep oranı.

Görüşme notlarının CRM'e işlenmesi. Toplantı notlarının özetlenip ilgili kayda yazılması ve sonraki adımın önerilmesi. Ölçülecek metrik: CRM kayıt doluluk oranı, satış temsilcisinin idari işe ayırdığı saat.

Nerede insan kalır: fiyat ve indirim kararı, müşteriye giden son metin.

Müşteri hizmetleri

Gelen talebin sınıflandırılması ve yönlendirilmesi. Talebin konusunun belirlenip doğru ekibe atanması ve aciliyet işaretlenmesi. Ölçülecek metrik: ilk cevap süresi, yanlış yönlendirme oranı.

Cevap taslağı üretimi. Kurum bilgi tabanından, geçmiş çözümlere dayanan taslak cevap. Ölçülecek metrik: talep başına işlem süresi, ilk temasta çözüm oranı.

Nerede insan kalır: şikâyet, iade ve tazminat konuları.

Operasyon ve tedarik zinciri

Belge okuma. İrsaliye, gümrük evrakı ve sözleşmelerden yapılandırılmış veri çıkarılması. Ölçülecek metrik: belge başına dakika, veri giriş hatası oranı.

Talep tahmini desteği. Geçmiş veri üzerinden dönemsel talebin öngörülmesi. Ölçülecek metrik: stok devir hızı, karşılanamayan sipariş oranı.

Nerede insan kalır: sipariş verme kararı ve tedarikçi seçimi.

Pazarlama

İçerik üretimi ve yerelleştirme. Var olan içeriğin farklı kanallara ve dillere uyarlanması. Ölçülecek metrik: yayımlanan içerik adedi, içerik başına saat.

Kampanya sonuçlarının özetlenmesi. Farklı kaynaklardan gelen verinin tek raporda toplanması. Ölçülecek metrik: rapor hazırlama süresi.

Nerede insan kalır: marka sesi, kampanya stratejisi ve yayımlanacak son metin.

Hangi departmandan başlamalı

Departman seçimi genellikle en istekli yöneticiye göre yapılır. Daha iyi ölçüt şudur: hacmi en yüksek ve doğrusu en net tanımlı iş hangi departmandaysa oradan başlayın.

Ölçüt	Neden önemli
Aylık tekrar sayısı	Kurulum maliyetini karşılayacak hacim gerekir
Doğrunun tanımlanabilirliği	Ölçüm ve denetim ancak böyle mümkün
Veri düzeni	Dağınık belge havuzu projenin üçte birini yer
Süreç sahibinin varlığı	Sahipsiz süreçte karar beklemede kalır

Bu dört ölçüte göre en yüksek puanı alan süreçle başlamak, ilk sonucu en hızlı veren yoldur.

Sık sorulan sorular

Aynı anda kaç departmanda başlanmalı? Birinde. Aynı anda beş süreç başlatan kurumlarda hiçbiri ölçülebilir sonuca ulaşmaz. İlk süreç 90 günde ölçüldükten sonra ikincisi başlar.

Senaryolar sektöre göre değişir mi? Departman mantığı değişmez, ağırlıklar değişir. Üretimde operasyon ve tedarik zinciri öne çıkar, hizmet sektöründe müşteri hizmetleri ve satış.

Bu senaryolar hazır araçlarla karşılanabilir mi? Bazıları evet. Kurum içi belgeye ve kendi sisteminize bağlanmayı gerektiren senaryolarda ise hazır araçlar yetersiz kalır.

Çalışanlar bu senaryolara nasıl tepki veriyor? Tepki, işin nasıl anlatıldığına bağlı değişir. Kendi işlerinin hangi adımının hızlanacağını gören ekipler benimser; genel bir "yapay zeka geliyor" anlatısı direnç üretir.

Kaynaklar

• McKinsey & Company, The State of AI: Agents, innovation, and transformation (2025) — kurumların %88'i yapay zekayı en az bir fonksiyonda kullanıyor, yalnızca %39'u kâra etkisini gösterebiliyor; üretken yapay zeka kullananların yalnızca %21'i bir iş akışını yeniden tasarlamış.
• Gartner, Gartner Predicts Over 40% of Agentic AI Projects Will Be Canceled by End of 2027 (Haziran 2025) — net olmayan iş değeri iptal nedenleri arasında sayılıyor.

Kapanış

Senaryo listesi bir menü değil, bir eleme aracıdır. Doğru senaryo, ilgi çekici olan değil hacmi yüksek ve doğrusu tanımlı olandır.

Süreç otomasyonu hizmetimizi inceleyin veya süreç haritalama yazısını okuyun.